Conservatisme en maatschappelijke evoluties: nood aan transitie

Door Piet De Bruyn op 31 maart 2021, over deze onderwerpen: Gelijke kansen, Holebi's en transgenders

31 maart is de internationale dag van transgender zichtbaarheid. De juridische bescherming van transgender personen is er de laatste jaren sterk op vooruit gegaan en ook de zichtbaarheid van transpersonen zit in Vlaanderen flink in de lift. Toch blijft het verschil met de aanvaarding van homoseksualiteit opvallend groot. Zeker in eerder conservatieve middens weet men het nog niet zo goed. 

Ik ben een homoseksuele man. Voilà, zo weet u dat. Waarom ik dat hier zo bruut aanhaal, of dat het zelfs nog maar enige relevantie heeft in het Vlaanderen van het jaar 2021? Neen, dat heeft het niet, of toch niet meer. Zelfs binnen meer conservatieve milieus is de positieve aanvaarding van holebi’s voor een overgrote meerderheid een vanzelfsprekendheid, en daar ben ik best dankbaar om. Nog niet zo erg lang geleden was dit immers een ander paar mouwen. Ook dat herinner ik me nog goed.

Zo is het aanvaarden van mijn eigen identiteit zeker trager gelopen dan eigenlijk nodig was, zelfs omringd met liefhebbende ouders en vrienden. Jos Brink was zowat de enige zichtbare homo die ik kende, en niet meteen een rolmodel voor de Limburgse puber die ik toen was. De Vlaamsnationalistische beweging waarin ik actief was, maakte het ook niet echt eenvoudiger. De link Vlaams-nationalistisch en ethisch-conservatief was toen behoorlijk sterk.

Het is dan ook een verademing om te zien hoe mijn partij zich van het begin af aan heeft geprofileerd als een voorvechter van (gelijke) rechten voor mensen als ik. Het was soms wel wat trekken en sleuren, maar telkens als het écht nodig was, stonden we er: homohuwelijk, adoptie, … check! Steeds mét steun van de N-VA. En het was Elke Sleurs (later opgevolgd door Zuhal Demir) die als staatssecretaris voor Gelijke Kansen samen met minister Koen Geens (CD&V) van justitie de nieuwe transgenderwet op de rails zette. Een wet die transgender personen niet langer opzadelt met invasieve medische ingrepen en psychiatrische onderzoeken als ze hun geslachtsregistratie willen wijzigen. Een wet die met andere woorden niet meer in je broek of hoofd komt kijken, maar die je zelf laat bepalen of je als V of als M door het leven wil gaan.

Dat was het politieke compromis: we kijken niet meer in je broek, we kijken niet meer in je hoofd, maar je moet wel kiezen voor één van de twee vakjes en na één keer veranderen moet je wel zeker zijn van je zaak. De nieuwe regeling vertrok dus wel van zelfbeschikking, maar aanvaardde de consequenties daarvan niet echt. Een beetje alsof je in je leven één keer van partij zou mogen veranderen, maar dan je hele leven trouw moet blijven aan je keuze. Het LGBTI+- middenveld klopte aan bij het Grondwettelijk Hof en dat oordeelde ondertussen dat de wet aanpassing vereist. Wie spreekt over zelfbeschikking, kan dat niet tegelijkertijd beperken tot een eenmalige oefening en kan ook niet opleggen dat je maar uit twee opties kan kiezen. Zo werkt het niet.

En ironisch genoeg zijn het niet zelden die middens die erg gehecht zijn aan het recht op zelfbeschikking die het verrassend moeilijk hebben als mensen het gebruiken om hun eigen genderidentiteit te benoemen. Nogal wat conservatieven hebben het sowieso moeilijk om te aanvaarden dat er überhaupt een verschil kan bestaan tussen wat je hebt (geslacht) en hoe je je voelt of gedraagt (gender). Doembeelden van onvervalste rokkenjagers die plots toch voor een geslachtsregistratie als vrouw zouden kiezen om vervolgens ongestraft op damestoiletten te gaan rondhangen, compleet vervalste sportcompetities, kleuters die helemaal de kluts kwijt zijn omdat de juf de ene week geen juf meer is maar een meester… we zagen het allemaal passeren. Ik heb overigens wel enig begrip voor wie diep zucht en zich afvraagt “of dat wel allemaal moet kunnen”.

Ook ik weet niet meteen hoe ik het aan mijn grootmoeder zaliger zou hebben moeten uitleggen, maar ik weet wel dat ze gezegd zou hebben “als ze maar gelukkig zijn”. Ik begrijp best dat niet iedereen staat te springen om het verschil tussen geslacht en gender echt te doorgronden en vragen over de impact op de ontwikkeling van kinderen zijn volgens mij geen dwaze vragen. Niet elke verandering is immers een verbetering. Tene quod bene, weet u wel? Net daarom erger ik me zo aan de hooghartige manier van discussiëren die vaak volgt op de geuite twijfel. De dooddoener “educate yourself”, waarbij geïmpliceerd wordt dat het niet volgen van exact dezelfde gedachtegang per se voortvloeit uit een tekort aan kennis en men met dezelfde kennis niet anders kan dan tot exact dezelfde conclusie te komen, holt het draagvlak voor empathie en oprechte interesse compleet uit. Niet elke kwetsende uiting is zo bedoeld en niet elke minder fijnzinnige verwoording is een bewuste keuze. Vaak genoeg heb ik meegemaakt dat er wel degelijk interesse is, maar geen passend kader en geen gedeeld vocabularium om verwondering te uiten of vragen te stellen. Ook wie vanuit een intellectueel superioriteitsgevoel de “witte, cishet man” demoniseert en ridiculiseert, vergroot alleen maar het probleem en draagt niets bij tot een grotere aanvaarding van transgenders en iedereen die zich niet thuis voelt in een van de klassieke hokjes: V of M.

Conservatieven en transpersonen, en bij uitbreiding iedereen die zich ergens tussenin bevindt of al eens van positie durft veranderen, hebben er alleen maar baat bij om met mekaar in dialoog te gaan. Geen van beide groepen zal immers verdwijnen. Dit is een realiteit én een uitdaging. Een open en oprechte conversatie hoort geen mijnenveld te zijn waarbij de kleinste misstap een enorme knal tot gevolg kan hebben. Het is voor beide groepen een valkuil om zich dood te staren op de meest onredelijke en agressieve stemmen van de ene of de andere zijde. Bovendien hebben conservatieven en iedereen die zichzelf niet helemaal thuis voelt in de oerklassieke genderpatronen alvast iets gemeen: ze geloven allemaal in het belang van identiteit én het recht om die zelf te bepalen.

 

 

Dit artikel verscheen in De Morgenhttps://www.demorgen.be/meningen/conservatieven-en-transpersonen-en-iede...

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is